Call for papers Miejsce 13/2027

Abstrakcja w Europie Środkowo-Wschodniej po 1945 roku. Migracje znaczeń, rewizje, wyzwania redaktorzy numeru: dr Jakub Dąbrowski, dr Piotr Słodkowski Serdecznie zapraszamy do nadsyłania propozycji do „Miejsca” nr 13/2027

Problematyka abstrakcji:

Problematyka abstrakcji należy do najlepiej opracowanych zagadnień historii sztuki XX wieku, jednak jej dominujące ujęcia – myśl Clementa Greenberga, Herberta Reada czy Michela Seuphora, a także interpretacje z kręgu pisma „October” – wywodzą się głównie z historiografii modernizmu rozwijanej w Europie Zachodniej i Ameryce Północnej. Wartość poznawcza wiedzy o sztuce nowoczesnej, która tam powstawała, pozostaje nieadekwatna wobec twórczości z innych regionów świata i w ciągu ostatnich dekad poddano ją gruntownej krytyce (praca badaczy/ek takich jak Edit András, Béatrice Joyeux-Prunell, Beáta Hock, Partha Mitter, Maria Orišková, Krisztina Passuth, Piotr Piotrowski, Matthew Rampley i wielu innych). Pozostając w kręgu studiów nad alternatywnymi modernizmami, chcemy postawić problem abstrakcji w bardziej lokalnym kontekście, tak aby poważnie rozważyć specyfikę krajów europejskich znajdujących się po 1945 roku w sowieckiej strefie wpływów.

W klasycznym już opracowaniu Awangarda w cieniu Jałty (2005, wyd. brytyjskie: 2009) Piotr Piotrowski dowodził, że w ramach polityk kulturalnych prowadzonych przez kraje naznaczone totalitaryzmem sztuka abstrakcyjna miała różnorodną proweniencję i charakter, niekompatybilne trajektorie rozwoju i geo-historycznie zmienne znaczenia. Analogiczne formy niosły nietożsame sensy. Od czasu jego badań minęło jednak ponad 20 lat, powstaje więc pytanie, jak dzisiaj badacze i badaczki podchodzą do abstrakcji w regionie Europy Środkowo-Wschodniej. Interesują nas zarówno pogłębione ujęcia lokalne, jak i komparatystyczne, studia przypadków, rekonstrukcje ewolucji myśli i teorii, historie recepcji i migracje znaczeń, role abstrakcji w historiach instytucjonalnych i jej zmienne pozycje wobec partykularnych polityk kulturalnych. Co więcej, przykład pawilonu węgierskiego na Biennale w Wenecji w 2024 prowokuje do przekroczenia symbolicznej cezury 1989 roku i postawienia pytania o trwałość i potencjalną aktualność abstrakcji w krajach regionu, zwłaszcza w obliczu wzrostowych tendencji antydemokratycznych i autorytarnych.

Zagadnienia:

Zachęcamy do podjęcia następujących zagadnień szczegółowych:

abstrakcja i polityki kulturalne: abstrakcja jako język oporu, emancypacji, krytyki władzy, a także jako narzędzie kontrkulturowe (obieg kultury nieoficjalnej)
apolityczność versus polityczność abstrakcji
instytucjonalizacja i akademizacja tendencji abstrakcyjnych
geografie wpływów, splątania, migracje znaczeń w bloku wschodnim i w relacji do Zachodu
ujęcia diachroniczne: długie trwanie, zanikanie i nawroty abstrakcji wobec lokalnych tradycji nowoczesności
budowanie sieci oraz przepływ ludzi i idei: biografie, grupy, środowiska
dyskursy abstrakcji i o abstrakcji: manifesty, teorie, utopie i filozoficzne podstawy abstrakcji; metody analizy abstrakcyjnego dzieła; abstrakcja w tekstach krytyki artystycznej i historiografii
abstrakcja wobec polityk tożsamości: krytyka postkolonialna, feministyczna, queerowa i in.
abstrakcja wobec infrastruktur instytucjonalnych (wystawy, galerie, kolekcje, rynek sztuki)
abstrakcja wobec schyłku modernizmu: upadek wielkich narracji, reinterpretacje, pastisze, zawłaszczenia, tendencje neoawangardowe
abstrakcja w rozszerzonym polu: architektura, rzeźba, design
materialny wymiar dzieła abstrakcyjnego
użyteczność / aktualność abstrakcji we współczesnej Europie Środkowo-Wschodniej

Zapraszamy również do przedstawiania propozycji własnych tematów.

Zachęcamy do zgłaszania propozycji artykułów naukowych (recenzowanych w trybie double-blind peer review), recenzji wystaw i książek, materiałów wizualnych oraz wywiadów.